SOCJALNE I GOSPODARCZE POSUNIĘCIA REPUBLIKI TURECKIEJ

cheapest web hosting Dość poważne osiągnięcia mial rząd Kemala w dziedzinie opieki społecznej, higieny, zdrowia publicznego, szpitalnictwa. O ile jednak na polu kultury czy w zakresie życia publicznego uczyniony został wielki krok w kierunku europeizacji czy laicyzacji, wyciągnięcia szerokich mas z ciemnoty i obskurantyzmu, o tyle na drodze do usunięcia przeżytków feudalizmu gospodarce przeszkody były znacznie większe. Tutaj okcydentalizacja nie dałaby się odgórnie zadekretować, nędza i zacofanie stosunków społeczno-gospodarczych nie mogły zostać zlikwidowane bez gruntownych przemian strukturalnych.

Kemalizm wyrósł z oporu przeciw podporządkowaniu Turcji obcej władzy i obcemu kapitałowi, jednakże turecki kapitał, mimo ustawy o opiece nad rodzimym przemysłem z r. 1927, był za słaby, by szerzej rozwinąć stosunki kapitalistyczne w kraju. Stąd rządy kemalistowskie nie wyrzekały się pomocy obcej, udzielały ulg zagranicznym firmom pragnącym inwestować w kraju, wprowadzały protekcyjne taryfy celne. A przy tym nie rezygnowały z drogi do stworzenia rodzimego przemysłu: gdy rozwój własnego kapitału szedł opornie, rządy używały środków interwencjonizmu państwowego lub etatyzmu {devletciiik), będącego formą kapitalizmu państwowego. Polityka ta osiągnęła pewne wyniki w zakresie rozwinięcia lekkiego przemysłu. Liczba przedsiębiorstw przemysłowych korzystających z pomocy państwa wzrosła w r. 1929 do 1604. Wybudowano również kilka większych zakładów przemysłu włókienniczego, cukrowniczego, rozbudowano kopalnie węgla. W latach 1924—1929 powstało 1283 km nowych linii kolei żelaznej, wiele szos, zmodernizowano kilka portów. Rozwinął się i handel zagraniczny, i żegluga, korzystając z tak zwanego prawa kabotażu (kabotaj hakki). Przeprowadzki